خارى پوتېر ۋە پەلسەپە تېشى (2)

خارى پوتېر ۋە پەلسەپە تېشى

ئاپتورى: ج. ك. روۋلىڭ

تەرجىمە قىلغۇچىلار: ماھىنۇر، ھەبىبە، نەسلىخان ئۇيغۇر

2- باب: غايىپ بولغان ئەينەك

دۆرسلېيلەر ئويغىنىپ ئىشىكنىڭ ئالدىدا جىيەنىنى تاپقاندىن بۇيان ئون يىل ئۆتكەن ئىدى، ئەمما پرېۋىت درېۋ ئانچە ئۆزگىرەپ كەتمىگەنتى. قۇياش ھەر كۈنى، يەنە شۇ، رەتلىك ھويلىلارنى يورۇتاتتى، دۆرسلېيلەرنىڭ ئىشىكىدىكى تۇچتىن ياسالغان تۆتىنچى نومۇر لەۋھەسى شۇ كۈننىڭ نۇرىدا پارقىرايتتى؛ كىيىن كۈن نۇرى مېھمانخانا ئۆيگە شۇڭغۇپ كىرەتتى؛ مېھمانخانا دۆرسلېي ئەپەندىم ئۇ نەس باسقان خەۋەرلەرنى كۆرگەن كېچىسى قانداق بولسا يەنە شۇنداق ھېساپلىناتتى. ئارىدىن قانچىلىك ۋاقىت ئۆتىكەنلىكىنى پەقەت تام مەشنىڭ ئۈستىدىكى ئىشكاپقا تىزىلغان رەسىملەرگە قاراپ بىلگىلى بولاتتى. ئون يىل بۇرۇن بۇ يەردە، ھەر خىل رەڭلىك ئوخشىمايدىغان يۇپيۇمىلاق شىلەپىلەر كىيگەن يوغان ھالرەڭ دېڭىز ساھىلى توپىنىڭ بىر توپ رەسسىمى بار ئىدى. ئەمما دادلېي دۆرسلېي ھازىر بوۋاق ئەمەس ئىدى. تۇنجى قېتىم ۋېلىسپىتكە مىنىۋاتقاندا، باغچىدا ئايلانما ياغاچ ئاتنىڭ ئۈستىدە، دادىسى بىلەن كومپىيۇتىر ئويۇنى ئويناۋاتقاندا، ئاپىسى ئۇنى قۇچاقلاپ سۆيۈۋاتقاندا… ئەمما ئۇ يەردە ئۆيدە يەنە باشقا بىر بالىنىڭ ياشاۋاتقانلىقىغا ئىسپات بولالايدىغان ھېچنەرسە يوقتى.

خارى پوتېر ئۇ ۋاقىتتا ئۇخلاۋاتاتتى، ئەمما ئۇيقۇسى ئۇزۇن داۋاملاشمايدىغاندەك قىلاتتى. پەتۇنيا ھاممىسى ئويغاق ، ۋە ئۆيدىكى جىمجىتلىقنى ئۇنىڭ چىرقىراق ئاۋازى بۇزدى.

«قوپ! قوپە! چاققان بول!»

خارى چۆچۈپ ئويغاندى. ھاممىسى ئىشىكنى قايتا چەكتى.

«قوپ دەيمەن!» دەپ ۋارقىرىدى. خارى ئاۋۋال ئۇنىڭ ئاياق تىۋىشلىرىنىڭ ئاشخانىغا كىرىپ كەتكەنلىكىنى، ئۇنىڭدىن كىيىن، ئوچاققا قويۇلغان ساپلىقنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىدى. قايتا ئوڭدىسىغا ياتتى، كۆرگەن چۈشىنى ئەسلەشكە تىرىشتى. ناھايىتى ياخشى بىر چۈش كۆرگەنتى. چۈشىدە بىر ئۇچۇۋاتقان بىر موتوسىكلىت بار ئىدى. ئۇنىڭدا بۇ چۈشنى بۇنىڭدىن بۇرۇنمۇ كۆرۈپ باققاندەك غەلىتە بىر سېزىم پەيدا بولدى.

ھاممىسى يەنە ئىشىكنىڭ ئالدىغا كەلگەنتى.

«تېخىچە قوپمىدىڭمۇ؟» دىدى.

«مانا ھازىرلا» دىدى خارى.

«چاپسان بول! چىقىپ قېزىغا قاراپ قوي! كۆيدۈرۈۋېتىپ سالما! دۇددىينىڭ تۇغۇلغان كۈنىدە ھەممە نەرسىنىڭ مۇكەممەل بولۇشى كېرەك.»

خارى غودۇڭشىدى.

ھاممىسى «نېمە دىدىڭ!» دەپ جالاقشىدى ئىشىكنىڭ كەينىدە تۇرۇپ.

«ھېچنېمە، ھېچنېمە…»

دادلېينىڭ تۇغۇلغان كۈنى، بۇنى قانداقسىگە ئۇنتۇپ قالغان بولغىيتتى؟ خارى ئاستا ئورنىدىن تۇردى ۋە پايپاق ئىزدىگىلى تۇردى. كارۋىتىنىڭ ئاستىدا بىر جۈپ تۇراتتى. خارى، بىر پېيىنىڭ ئۈستىدىكى ئۆمۈچۈكنى ئېلىۋەتكەندىن كىيىن پۇتىغا كىيدى. ئۆمۈچۈكلەرگە كۆنۈك ئىدى، چۈنكى پەلەمپەينىڭ ئاستىدىكى ئىشكاپتا بىرمۇنچە ئۆمۈچۈك بار ئىدى، خارى شۇ يەردە ياتاتتى.

كىيىپ بولغاندىن كىيىن ئاشخانىغا كىردى. ئۈستەلدە دادلېينىڭ تۇغۇلغان كۈنى ئۈچۈن ئېلىنغان سوۋغات دۆۋىسى تۇراتتى. قارىغاندا دادلېي، ئارزۇ قىلىۋاتقان ئۇ يېڭى كومپىيۇتىرغا ئېرىشكەندەك قىلاتتى. يەنە تېخى يەنە بىر تېلىۋىزور ۋە مۇسابىقە ۋېلىسپىتى. ئەمىلىيەتتە دادلېينىڭ نېمە ئۈچۈن بىر مۇسابىقە ۋېلىسپىتى تەلەپ قىلغانلىقىغا خارىنىڭ ئەقلى يەتمەيتتى. چۈنكى دادلېي ئاجايىپ سېمىز ئىدى، ئۇنىڭ ئۈستىگە بەدىنىنى ھەرىكەتلەندۈرۈشكە بەك ئۆچتى – ئەلۋەتتە باشقا بىرسىنى مۇشتلىغان ۋاقىتتىن باشقا ۋاقىتتا. دادلېي ئەڭ ياقتۇرىدىغان قۇم خالتىسى بولسا خارى ئىدى، ئەمما دادلېي ئۇنى قوغلىغان ۋاقىتتا تۇتۇۋالالمايتتى. قارىماققا بەك بىلگىلى بولمىسىمۇ خارى خېلىلا چاققان ئىدى.

بەلكىم بۇنىڭ قاراڭغۇ ئىشكاپتا ياشىشى بىلەن مۇناسىۋىتى بولۇشى مۇمكىن، ئىشقىلىپ خارى يېشىغا قارىغاندا ئىنتايىن ۋىجىك ئىدى. ئۇنىڭ ئۈستىگە، دادلېينىڭ كونا كىيىملىرىنى كىيىشكە مەجبۇر بولغانلىقى ئۈچۈن تېخىمۇ ۋىجىك كۆرۈنەتتى، چۈنكى دادلېي ئۇنىڭ تۆت ھەسسىسىچىلىك كېلەتتى. خارىنىڭ يۈزى ئورۇق؛ ھەم ئۇنىڭ سۆڭەكلىرى كۆرۈنۈپ قالغان تىزى، قاپقارا چاچلىرى، ياپيېشىل كۆزى بار ئىدى. تاقىۋالغان يۇمىلاق كۆزئەينىكىنىڭ سۇنۇق يەرلىرى ناھايىتى كۆپ سۈزۈك پىلاستىر بىلەن چاپلانغان ئىدى، چۈنكى دادلېي داۋاملىق خارىينىڭ بۇرنىنى مۇشتلايتتى. خارىنىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشىدە ئەڭ ياقتۇرىدىغان يېرى پېشانىسىدىكى چاقماق شەكىللىك يارا ئىزى ئىدى. بۇ يارا ئىزى ئۆزىنى بىلگەندىن باشلاپ بار. ئۇنىڭ پەتۇنيا ھاممىسىدىن سورىغان تۇنجى سوئالى بۇ يارا ئىزىنىڭ قانداق پەيدا بولغانلىقى ئىدى.

«ئاپاڭ بىلەن داداڭ ئۆلگەن ماشىنا ۋەقەسىدە» دىگەنتى ھاممىسى. «ئوشۇقچە سوئال سورىما»

سوئال سوراشقا بولمايدۇ – دۆرسلېيلەر بىلەن ياشاشنىڭ بىرىنجى قائىدىسى بۇ ئىدى.

خارى ساپلىقتىكى قېزىلارنى ئۆرۈۋاتقاندا ۋېرنون تاغا ئاشخانىغا كىردى.

خەيىرلىك سەھەر دىگەننىڭ ئورنىدا «چېچىڭنى تارىساڭ بولمامدۇ!» دەپ ھۆركىرىدى.

ۋېرنون تاغا بىر ھەپتىنىڭ ئىچىدە، ئوتتۇرىچە بىرنەچچە قېتىم گېزىتىنىڭ ئارقىسىدىن بېشىنى چىقىرىپ خارىنىڭ ساتىراشقا بېرىشى كېرەك ئىكەنلىكىنى ئېيتاتتى. ئەمىلىيەتتە خارى چېچىنى پۈتۈن ساۋاقداشلىرىنىڭكىنى قوشقاندىنمۇ جىق قىسقارتاتتى، ئەمما پايدىسى يوق، چېچى ناھايىتى تېز ئۆسەتتى.

دادلېي ئاپىسى بىلەن ئاشخانىغا كىرگەندە خارى تۇخۇم پىشۇرۇۋاتقان ئىدى. دادلېي ۋېرنون تاغىغا بەك ئوخشايتتى. يوغان، ھالرەڭ يۈزى بار؛ بوينى يوقتەكلا كۆرۈنىدۇ؛ كۆزى كىچىك، ھۆل، كۆك رەڭلىك؛ سېرىق چاچلىرى يۇپيۇمىلاك بېشىغا چاپلىشىپ تۇرغان. پەتۇنيا ھامما ھەر ۋاقىتتا ئۇنى بوۋاق پەرىشتىگە ئوخشىتاتتى – خارى بولسا ئۇنى يالغان چاچ كىيىۋالغان چوشقىغا ئوخشىتاتتى.

خارى قېزا بىلەن تۇخۇمنى ئۈستەلگە قويدى، ئۈستەلدە بوش يەر قالمىغانلىقى ئۈچۈن بۇ ئىش خېلىلا تەسكە توختىدى. بۇ ئارىدا دادلېي سوۋغاتلىرىنى ساناۋاتاتتى. تۇيۇقسىز قاپاقلىرى چۈشۈپ كەتتى.

ئاپىسى بىلەن دادىسىغا قاراپ «ئوتتۇز ئالتە!» دىدى. «ئۆتكەن يىلدىكىدىن ئىككى تال كەمغۇ؟»

«قوزام، مارج ھامما بەرگەن سوۋغاتنى سانىمىدىڭ؛ قارا مانا بۇ يەردە بىز بەرگەن بۇ يوغان سوۋغاتنىڭ ئاستىدا.»

دادلېي قېپقىزىل بولۇپ كەتتى. «بوپتۇ! ئوتتۇز يەتتە بولسۇن ئەمىسە!» دىدى. دادلېينىڭ پارتلاي دەپ قالغانلىقىنى سەزگەن خارى، نېمە ئىش بولىدىغانلىقىنى بىلگىلى بولمايدۇ، بەلكىم دادلېي ئۈستەلنى ئۆرۈۋېتىشى مۇمكىن دەپ قېزىغا ئاچ بۆرىلەردەك ئېتىلدى.

پەتۇنيا ھاممىمۇ خەتەرنى سەزگەن ئوخشايدىكەن، دەرھال،«بۈگۈن سىرتقا چىققاندا ساڭا يەنە ئىككى سوۋغات ئېلىپ بېرىمىز قوزام!» دەپ گەپكە ئارىلاشتى. «قانداق قۇشقىچىم؟ يەنە ئىككى تال. ئەمدى بولدىمۇ؟»

دادلېي بىر ھازا ئويلىنىپ تۇرۇپ قالدى. بۇ ئىنتايىن قېيىن بىر مەسىلە ئىدى. كىيىن «ئۇنداقتا،» دىدى. «ئوتتۇز… ئوتتۇز…»

«ئوتۇز توققۇز قوزام» دىدى پەتۇنيا ھامما.

«ھە» دادلېي ئۆزىنى ئورۇندۇقىغا ئاتتى، ئەڭ يېقىندىكى بولاققا قولىنى ئۇزاتتى. «مەيلى ئەمىسە.»

ۋېرنون تاغا پىخىلداپ كۈلدى.

«شوخ بالا، ھەققىنى تولۇق تەلەپ قىلىۋاتىدۇ، دادىسىدەكلا، ئاپىرىن دادلېي!» دادلېينىڭ چېچىنى سىلاپ قويدى.

تېلىفۇن كەلدى. پەتۇنيا ھامما تېلىفۇننى ئالغىلى كەتتى، خارى بىلەن ۋېرنون تاغا، دادلېينىڭ، مۇسابىقە ۋېلىسپىتىنىڭ، كىنوخانىدا ئىشلىتىىغان كامېراسىنىڭ، تىزگىنەكلىك ئايروپىلانىنىڭ، ئون ئالتە يېڭى كومپىيۇتىر ئويۇنىنىڭ ۋە سىن ئالغۇسىنىڭ قېپىنى ئاچقىنىغا قاراپ ئولتۇردى. دادلېي ئەمدىلا ئالتۇن سائىتىنى قولىغا ئالغاندا پەتۇنيا ھامما قايتىپ كەلدى، قاپاقلىرى چۈشۈپ كەتكەن ھەم جىددىيلىشىپ قالغان ئىدى.

«شۇم خەۋەر، ۋېرنون» دىدى. «فىگگس خانىمنىڭ پۇتى سۇنۇپ كېتىپتۇ. ئۇنىڭغا قاراپ تۇرالمايدىكەن» بېشى بىلەن خارىنى كۆرسەتتى.

دادلېي ھەيرانلىق ۋە ئاچچىق بىلەن ئاغزىنى ئاچتى. خارى بولسا ھاياجانلىنىپ كەتتى. دادلېينىڭ ھەر تۇغۇلغان كۈنىدە دۆرسلېيلەر ئۇنى ۋە ئۇنىڭ بىر دوستىنى تەڭ سەيلە قىلغىلى ئېلىپ چىقاتتى. باغچىغا، ھامبۇرگ بولكىسى يىگىلى يا بولمىسا كىنوخانىغا. خارى بولسا ھەر يىلى ئۆيى دۆرسلېيلەرنىڭ ئۆيىنىڭ ئىككى كوچا يۇقىرىسىدىكىس شۇ ساراڭ خوتۇننىڭ، فىگگس خانىمنىڭ ئۆيىدە تۇرۇپ تۇراتتى. خارى ئۇ يەرگە ناھايىتى ئۆچ ئىدى. ئۆي ھەر ۋاقىتتا بەسەي پۇرايتتى؛ فىگگس خانىم بولسا بىر ئۆمۈر باققان پۈتۈن مۈشۈكلىرىنىڭ رەسسىملىرىنى كۆرسىتىپ چىقاتتى.

«ئەمدى قانداق قىلىمىز؟» دىدى پەتۇنيا ھامما، خۇددى بۇ ئىشنى خارى ئورۇنلاشتۇرغاندەك ئۇنىڭغا ئاچچىق بىلەن قارىدى. خارى فىگگس خانىمنىڭ پۇتىنىڭ سۇنۇپ كەتكەنلىكىگە قايغۇرۇشنى ئۈمىد قىلسىمۇ بۇ ئىش ئۇنچە ئوڭاي ئەمەس ئىدى؛ نەتىجىدە سنوۋىينى، تىبىلسنى، پوۋس ئەپەندىمنى، تافتىينى بىر يىل كۆرەلمەيدىغان بولغانتى ئەمەسمۇ؟

ۋېرنون تاغا «مارجقا خەۋەر قىلساقچۇ؟» دىدى.

«ئاجايىپ گەپ بولدىدە ۋېرنون، مارج ئۇنىڭغا بەك ئۆچ!»

دۆرسلېيلەر خارىنى داۋاملىق مۇشۇنداق تىلغا ئالاتتى، خۇددى ئۇ بۇ يەردە ئەمەستەك ياكى ئۇ دىگەن گەپلەرنى چۈشەنمەيدىغاندەك، خۇددى كىشىنىڭ كۆڭلىنى ئېلەشتۈرىدىغان بىر نەرسىدەك، بىر قۇرتتەكلا…

«ئۇنداق بولسا ھېلىقى… ئىسمى نېمىتى؟ دوستۇڭ، ئىۋونچۇ؟»

پەتۇنيا ھامما «ماژوركاغا ساياھەتكە كەتكەن» دەپ كېسىپ تاشلىدى.

خارى ئۈمىت بىلەن «مەن ئۆيدە ئولتۇرۇپ تۇرساممۇ بولىدۇ» دەپ گەپكە قوشۇق سالدى. (بۇ كۈتۈلمىگەن بىر يېڭىلىق بولغان بولاتتى، تېلىۋىزوردا خالىغان نەرسىسىنى كۆرسە يا بولمىسا دادلېينىڭ كومپىيۇتىرىنى ئىشلىتىپ باقسىمۇ بولاتتى)

پەتۇنيا ھامما خۇددى پۈتۈن بىر لىموننى يەۋەتكەندەك چىرايىنى پۈرۈشتۈرۈپ قارىدى. «ئۆينى خالىغانچە مالىماتاڭ قىلالىشىڭ ئۈچۈنمۇ؟» دەپ غودۇڭشىدى.

«ئۆينى پارتلىتىۋەتمەيمەندە» دىدى خارى، ئەمما ھېچكىم ئۇنىڭ گېپىگە قۇلاق سالمايۋاتاتتى.

پەتۇنيا ھامما تەڭقىسلىقتا قالغاندەك «ئۇنىمۇ ھايۋانات باغچىسىغا ئاپارساق بولىدۇغۇ» دىدى، «ماشىنىدا ئولتۇرۇپ تۇرسا بولىدۇ…»

«ماشىنا تېخى يېپيېڭى تۇرسا، يالغۇز ئولتۇرسا بولمايدۇ…»

دادلېي ھۆركىرەپ يىغلاشقا باشلىدى. ئادەتتە بەك يىغلىمايتتى، بۇ خۇيىنى تاشلىغىلى نەچچە يىل بولغان ئىدى، ئەمما چىرايىنى پۈرۈشتۈرۈپ ئىڭراپ قويسا، ئاپىسىنىڭ ئۆزى خالىغان ھەممە نەرسىسىنى قىلىپ بېرىدىغانلىقىنى بىلەتتى.

«ۋاي ۋۇي، بوۋىقىم، يىغلىما، ئاپاڭ ئۇ شۇمتەكنىڭ ئەڭ گۈزەل كۈنۈڭنى بەربات قىلىشىغا قاراپ ئولتۇرمايدۇ» دەپ ۋارقىرىدى پەتۇنيا ھامما ۋە دادلېينى چىڭ قۇچاقلىۋالدى.

دادلېي يالغاندىن ئۆكسۈپ ئۆكسۈپ يىغلاپ «ئۇ… ئۇنىڭ… كېلىشىنى خالىمايمەن» دەپ ۋارقىرىدى. «داۋاملىق ھەممە ئىشنى بۇزىدۇ!» ئاپىسىغا كۆرسەتمەي تۇرۇپ خارىغا قاراپ سەت ھىجايدى.

ئەمما شۇ ۋاقىتتا بىرىلىرى ئىشىكنى چەكتى. «ۋاي خۇدايىم! ئۇلار كەلدى مانا!» دىدى پەتۇنيا ھامما تەمتىرەپ تۇرۇپ – بىردەمدىن كىيىن دادلېينىڭ ئەڭ يېقىن دوستى پىيەرس پولكىس ئاپىسى بىلەن ئۆيگە كىردى. پىيەرس ۋىجىك بىر بالا ئىدى، يۈزى چاشقانغا ئوخشايتتى. ئادەتتە دادلېي ئۇرۇۋاتقان بالىلارنىڭ قولىنى كەينىگە قايرىپ تۇتۇپ تۇراتتى. دادلېي يالغان يىغىسىنى دەرھال توختاتتى.

خارى يېرىم سائەتتىن كىيىن دۆرسلېيلەرنىڭ ماشىنىسىنىڭ كەينى ئورۇندۇقىدا پىيەرس ۋە دادلېي بىلەن، ئۆمرىدە تۇنجى قېتىم ھايۋانات باغچىسىغا قاراپ يولغا چىققاندا، قانچىلىك تەلەيلىك ئىكەنلىكىگە ئىشىنەلمەي قالغان ئىدى. ھاممىسى ۋە ۋېرنون تاغىسى باشقا ئامال قىلالمىغان ئىدى، ئەمما يولغا چىقماستا ۋېرنون تاغا خارىنى بىر تەرەپكە تارتىپ، ئاچچىقىدىن كۆكىرىپ كەتكەن يوغان يۈزىنى خارىنىڭكىگە يېقىنلاشتۇرۇپ «ئەسكەرتىپ قوياي!» دىگەنتى. «ماڭا قارا شۇمتەك، سېنى ھېلىيتتىن ئاگاھلاندۇرۇپ قوياي – بىرەر مەككارلىق قىلىدىغان بولساڭ، ھەرقانداق بىر ئىش قىلىپ قويساڭ- يېڭى يىلغىچە ئىشكاپتىن چىقمايسەن»

«مەن ھېچنىمە قىلمايدىغان تۇرسام» دىدى خارى. «قەسەم قىلاي»

ئەمما ۋېرنون تاغا ئۇنىڭغا ئىشەنمىدى. ھېچكىم ھېچقانداق ۋاقىتتا ئىشەنمەيتتى.

بۇ يەردىكى مەسىلە، خارى بار يەردە غەلىتە ئىشلارنىڭ يۈز بېرىشى ئىدى، دۆرسلېيلەرگە ھەرقانچە ئۆزىنىڭ بۇ ئىشلار بىلەن بىر ئالاقىسى يوقلىقىنى ئېيتسىمۇ پايدىسىز ئىدى.

بىر قېتىم خارىنىڭ ساتراشخانىدىن ئۆيگە قايتىپ بولغىچىلا چېچىنىڭ ئۆسۈپ ئۈلگۈرىسىدىن زېرىككەن پەتۇنيا ھامما ئاشخانىدىكى قايچىنى ئېلىپ چېچىنى كېسىۋەتكەن، ئۇنى ئايپاڭباش قىلىپ قويغان ئىدى. پەقەت پېشانىسىدىكى «قورقۇنۇچلۇق ئىزنى» يېپىپ تۇرسۇن دېپ ئالدىدىكى بىر تۇتام چاچقا چېقىلمىغان ئىدى.

دادلېي خارىنىڭ بۇ ھالىتىنى كۆرۈپ تازا كۈلگەن ئىدى؛ خارى بولسا ئەتىسى مەكتەپكە بارغاندا بېشىنى يەردىن قانداق كۆتۈرىدىغانلىقىنى ئويلاپ يېتىپ، كۆزىگە بىر تېمىممۇ ئۇيقۇ كىرمىگەن ئىدى، زادى ئۇنىڭ تاغاردەك ئىشتىنىنى، پىلاستىر بىلەن چاپلانغان كۆزئەينىكىنى كۆرگەن ھەممە ئادەم ئۇنى مەسخىرە قىلاتتى. ئەمما ئەتىسى ئەتتىگەندە ئورنىدىن تۇرغاندا چېچىنىڭ پەتۇنيا ھامما كېسىشتىن بۇرۇن قانداق بولسا يەنە شۇنداق بولۇپ قالغانلىقىنى كۆردى. چېچىنىڭ قانداقسىگە بۇنداق تېز ئۆسكەنلىكىنى ئۆزىمۇ بىلمەيتتى، ئەمما پەتۇنيا ھامما خارى دىگەن ھېچنىمىگە ئىشەنمىگەنتى شۇڭا ئۇنىڭغا بىر ھەپتە ئىشكاپتىن چىقماسلىق جازاسى بەرگەن ئىدى.

يەنە باشقا بىر كۈنى، پەتۇنيا ھامما ئۇنىڭغا دادلېينىڭ كونا، ناھايىتى سەت بىر پوپايكىسىنى (قوڭۇر رەڭ، قىزغۇچ سېرىق چېكىتلىك) كىيگۈزمەكچى بولغانتى. كىيگۈزمەكچى بولۇپ زورلىغانسىرى پوپايكا كىچىكلەپ كېتىۋاتاتتى، ئاخىرى كىچىكلەپ، قونچاققا پاتقۇدەك بولۇپ قالدى، ئەمما خارىغا پېتىشى مۇمكىن ئەمەس ئىدى. پەتۇنيا ھامما پوپايكىنى يۇيغانلىقى ئۈچۈن كىچىكلەپ كەتتى دەپ ئويلىدى، خارىنىڭ بولسا ھاممىسى ئۆزىنى ئەيىپلەپ جازالىمىغانلىقى ئۈچۈن كۆڭلى جايىغا چۈشتى.

يەنە تېخى، مەكتەپنىڭ ئاشخانىسىنىڭ ئۆگزىسىدە ۋاقىتتا تۇتۇلۇپ قالغانلىقى ئۈچۈن بالاغا قالغانتى. دادلېي ۋە گورۇھى ئۇنى يەنە قوغلاۋاتاتتى، خارى بولسا تۇيۇقسىز تۈڭلۈكنىڭ يېنىغا چىقىپ قالغانتى، ئۆزىمۇ باشقىلارغا ئوخشاشلا بۇ ئىشقا ھەيران قالغانتى. دۆرسلېيلەر مەكتەپ ئىدارىسىدىن خارىنىڭ تاملارغا يامىشىپ يۈرىشىنى تەنقىدلەيدىغان بىر خەت تاپشۇرۇۋالغانتى. خارى قىلماقچى بولغان بىردىن بىر ئىش (ۋېرنون تاغىسىغا قۇلۇپلاقلىق ئىشكاپنىڭ ئىچىدە ۋاقىتتا ۋارقىراپ ئېيتقىنىدەك) ئاشخانىنىڭ ئالدىدىكى ئەخلەت تۇڭىنىڭ ئۈستىدىن ئاتلاپ ئۆتۈش ئىدى. ئاتلاۋاتقان ۋاقىتتا شامال مېنى ئۇچۇرۇۋەتكەن بولۇشى مۇمكىن دەپ ئويلايتتى خارى.

ئەمما بۈگۈن ھېچقانداق ئىش يۈز بەرمەيتتى. ھەتتا دادلېي ۋە پىيەرس بىلەن بىر يەردە بولۇشمۇ مەكتەپ، ئىشكاپ يا بولمىسا فىگگس خانىمنىڭ بەسەي پۇرايدىغان مېھمانخانىدا كۈن ئۆتكۈزۈشتىن ياخشى ئىدى.

ۋېرنون تاغا ماشىنا ھەيدەۋاتقاندا بىر تەرەپتىن توختىماي نېمىدۇر بىر نەرسىلەردىن شىكايەت قىلىۋاتاتتى. نېمە بولۇشدىن قەتئىينەزەر، ۋېرنون تاغا ھەرقانداق بىر نەرسىدىن ئاغرىنىشتىن ھوزۇرلىناتتى؛ ئىشچىلار، خارى، ھەيئەت يىغىنى،خارى، بانكا ۋە خارى ئۇ ئەڭ جىق ئاغرىنىدىغان مەسىلىلەردىن بىرنەچچىسى ئىدى. بۈگۈن ئەتتىگەن موتوسىكلىتلاردىن ئاغرىنىۋاتاتتى.

يېنىدىن بىر موتوسىكلىت تېزلىك بىلەن ئۆتۈپ كېتىۋاتقاندا «…ياش لۈكچەكلەر،ساراڭدەك تېز ھەيدەيدىكەن بۇ بىر نېمىنى» دىدى.

خارىنىڭ تۇيۇقسىز ئېسىگە كېلىپ قالدى. «چۈشۈمدە بىر موتوسىكلىت كۆردۈم.» دىدى. «ئۇچۇۋاتاتتى»

ۋېرنون تاغا ئالدىدىكى ماشىنىنى سوقۇۋەتكىلى تاس قالدى. كەينىگە قاراپ خارىغا ۋارقىرىدى، ئۇنىڭ يۈزى يوغان ھەم قىزىل ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇرۇتى بار بىر تۇرۇپقا ئوخشاپ قالغانتى: «موتوسىكلىتلار ئۇچمايدۇ!»

دادلېي ۋە پىيەرس پىخىلداپ كۈلۈشتى.

«بىلىمەن ئۇچمايدىغانلىقىنى» دىدى خارى، «بۇ پەقەتلا بىر چۈش خالاس»

بىر نەرسە دېمىسەم بولۇپتىكەن دەپ ئويلىدى. دۆرسلېيلەرنىڭ، سوئال سوراشتىن بەكراق ئوغىسىنى قاينىتىدىغان بىر ئىش بولسا ھەرقانداق بىر كىشىنىڭ، ئاجايىب غارايىپ ئىشلارنى سۆزلىشى ئىدى؛ كارتون فىلىم بولسىمۇ چۈش بولسىمۇ ئوخشاش – بۇنداق قىلسا ئۇ غەلىتە يەنى، خەتەرلىك خىياللارغا چۆكىدۇ دەپ ئويلامدىكىن تاڭ؟

بۇ شەنبە ھاۋا ناھايىتى ئوچۇق ئىدى. دۆرسلېيلەر باغچىغا كىرمەستە دادلېي بىلەن پىيەرسكە چوڭ شاكىلاتلىق ماروژنى ئېلىپ بەردى، ساتقۇچى ئايال خارىيدىنمۇ نېمە يىگۈسى بارلىقىنى سورىغاچقا ئۇنىڭغىمۇ ئەزان بىر لىمونلۇق ماروژنى ئېلىپ بېرىشكە مەجبۇر بولدى. يامان ئەمەسكەن، دەپ ئويلىدى خارى، ئۇ بىر تەرەپتىن ماروژنىسىنى يىگەچ يەنە بىر تەرەپتىن دادلېيگە ئاجايىپ ئوخشايدىغان بىر ئورانگۇتاننى تاماشا قىلىۋاتاتتى، سېرىق بولغان بولسا دادلېينىڭ ئۆزىلا بولاتتىدە.

بۇ، خارى ئۇزۇن ۋاقىتتىن بېرى ئۆتكۈزگەن ئەڭ كۆڭۈللۈك سەھەربولدى. چۈشلۈك تاماق ۋاقتىغا يېقىن ھايۋانلاردىن زېرىكىپ قالغان پىيەرس بىلەن دادلېينىڭ كەيپى تۇتۇپ قالسا يەنە تاياق يەپ يۈرمەي دەپ ئۇلارنىڭ نەچچە قەدەم نېرىسىدا مېڭىۋاتاتتى. دۆرسلېي ئائىلىسى ۋە خارى چۈشلۈك تاماقنى ھايۋانات باغچىسىنىڭ ئاشخانىسىدا يىدى. دادلېي ماروژنى كىچىككەن دەپ تازا جىدەل قىلدى، ۋېرنون تاغا ئۇنىڭغا باشقىسىنى ئېلىپ بەردى، خارىغا بولسا دادلېي يىمىگەن ماروژنىنى يىيىشكە يول قويدى.

خارى بۇ ئىشلارنىڭ ئەمەلىيەتتە ياخشى بىر ئىشنىڭ ئالامىتى ئەمەسلىكىنى كىيىنچە بىلىپ قالاتتى.

تاماق يەپ بولغاندىن كىيىن ئۇلار ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلار بار بۆلۈمگە كىردى. بۇ يەر سالقىن، قاراڭغۇراق ئىدى. تاملارغا ئىچى يورۇتۇلغان ئەينەك قەپەسلەر يۆلەپ قويۇلغانتى. ئەينەكلەرنىڭ ئارقىسىدا ھەر خىل كەسلەنچۈكلەر ۋە يىلانلار تاش ۋە ياغاچ پارچىلىرىنىڭ ئۈستىدە ئۆمىلەۋاتاتتى. دادلېي بىلەن پىيەرسنىڭ چوڭ زەھەرلىك كۆزئەينەكلىك يىلانلار بىلەن ئىنسانلارنى بوغۇپ ئۆلتۈرۈپ قويالايدىغان چوڭ بوغما يىلانلارنى كۆرگۈسى كەلدى. دادلېي كىرگەن ھامان ئۇ يەردىكى ئەڭ چوڭ يىلاننى تاپتى. يىلان شۇ قەدەر چوڭ ئىدىكى ۋېرنون تاغىنىڭ ماشىنىسىنىڭ ماشىنىسىنىڭ ئەتراپىغا ئىككى قېتىم يۆگىشىپ ئېزىۋېتەلەيتتى ھەتتا ئۇنى بىر ئەخلەت تۇڭىچىلىك قىلىپ قويالايتتى. ئەمما شۇ تاپتا ئۇنىڭغا بۇنداق ئىشلار بەك خوشياقمىغاندەك قىلاتتى. ئەمىلىيەتتە ئۇ راھەتلىنىپ ئۇخلاۋاتاتتى.

دادلېي بۇرنىنى ئەينەككە تىرەپ تۇرۇپ يىلاننىڭ پارقىراق قوڭۇر رەڭ قاسراقلىرىغا ھەيرانلىق بىلەن قاراۋاتاتتى.

«ئاۋۇنى ئويغاتقىنە!» دىدى دادىسىغا. ۋېرنون تاغا ئەينەكنى چېكىپ باقتى ئەمما يىلان مىت قىلىپ قويمىدى.

«قايتا!» دەپ بۇيرۇق چۈشەردى دادلېي. ۋېرنون ئەينەكنى يەنە بىر قېتىم چەكتى ئەمما يىلان ئۇخلاۋەردى.

«نېمە دىگەن زېرىكىشىك…» دەپ ئىڭرىدى دادلېي. كىيىن باشقا يەرگە كېتىپ قالدى. خارى بولسا ئەينەك قەپەسكە يېقىنراق كېلىپ يىلانغا ئۇزۇندىن ئۇزۇن قاراپ تۇردى. يىلان زېرىكىپ ئۆلگەن بولسا بەك ھەيران قالمايتتى – نەتىجىدە ئۇنىڭ، بىر كۈن كەچكىچە ئەينەكنى چېكىپ ئۇنى بىئارام قىلىدىغان ئەخمەق ئادەملەردىن باشقا ھېچ يېقىن ئادىمى يوق ئدى. بىرئىشكاپنى ياتاق ئۆي قىلىپ ياشاشتىن نەچچە ھەسسە بەتتەر بولغىيتتى بۇ، گەرچە ئۇ يەردە سېنى يوقلاپ تۇرىدىغان بىردىنبىر كىشى سېنى ئويغىتىش ئۈچۈن ئىشىكنى مۇشتلايدىغان پەتۇنيا ھامما ئىدى، ئەمما يەنىلا ئۆينىڭ ئىچىدە ئەركىن ئازادە ئايلىنىپ يۈرگۈلى بولاتتى.

يىلان تۇيۇقسىز مارجاندەك كۆزلىرىنى ئاچتى. ئاستا، ناھايىتى ئاستا بېشىنى كۆتۈردى، كۆزى خارىنىڭ كۆزىنىڭ ئۇدۇلىغا كەلگۈچە.

ئۇ، كۆز قىسىپ قويدى.

خارى ئۇنىڭغا ھەيرانلىق بىلەن قارىدى. كىيىن ئۇلارغا قاراۋاتقان بىرەر كىشى بارمىدۇ دەپ ئەتراپىغا قاراپ باقتى. ھەممە ئادەم ئۆزىنىڭ ئىشى بىلەن ئالدىراشتى. ئۇمۇ يىلانغا قاراپ كۆز قىسىپ قويدى.

يىلان بېشىنى ۋېرنون تاغا بىلان دادلېي بار تەرەپكە ئۇزاتتى، كىيىن تورۇسقا قارىدى. كىيىن قايتا خارىغان قارىدى؛ نېمە دىمەكچى بولغانلىق ئېنىق ئىدى: «دائىم ئوخشاش» خارى.

«بىلىمەن» دەپ پىچىرلىدى، گەرچە ئۇ، ئەينەكنىڭ ئۇ تەرىپىدىكى يىلان، ئۇ دىگەن گەپلەرنى ئاڭلىيالامتى يوق، ئېنىق بىلمەيتتى. «چوقۇم بەك بىزار قىلارلىق»

يىلان ھاياجانلانغان ھالدا باش لىڭشىتتى.

«ھە راست، سەن نەدىن كەلگەن؟» دەپ سورىدى خارى.

يىلان قۇيرۇقىنى ئەينەك قەپەسنىڭ يېنىدىكى كىچىك لەۋھەگە ئۇزاتتى. خارى لەۋھەگە قارىدى.

بوغما يىلان، برازىليە

«ئۇ يەر چىرايلىقمىدى؟»

يىلان قايتا خەتنى كۆرسەتتى، خارى لەۋھەنىڭ داۋامىنى ئوقۇدى.

بۇ يىلان ھايۋانات باغچىسىدا تۇغۇلۇپ ئۆسكەن.

«ھە ئەمدى چۈشەندىم- دىمەك سەن برازىليەگە بېرىپ باقماپسەندە؟»

يىلان بېشىنى سىلكىۋاتقاندا خارىنىڭ كەينىدە بىرسى ۋارقىراپ ئىككىلىسىنى چۆچۈتۈۋەتتى.

«دادلىي! دۆرسلېي ئەپەندىم! كېلىپ قاراپ بېقىڭلار بۇ يىلانغا! قىلىۋاتقان ئىشىغا چوقۇم ھەيران قالىسىلەر!»

دادلېي ئېرغاڭلاپ مېڭىپ، تېزلىك بىلەن كەلدى.

«ئۆتە بىر تەرەرپكە!» دىدى دادلېي خارىنىڭ قوۋۇرغىسىغا بىر مۇشت قويۇپ. خارى كۈتمىگەندە كەلگەن بۇ زەربە سەۋەپلىك يىقىلىپ چۈشتى. كىيىن يۈز بەرگەن ئىشلار شۇنداق تېز يۈز بەردىكى ھېچكىم قانداق بولغانلىقىنىمۇ چۈشىنەلمەي قالدى – بىر سىكۇنتتىن كىيىن، ئەينەكنىڭ ئالدىدا تۇرغان پىيەرس بىلەن دادلېي چۆچۈپ ۋارقىراپ كەينىگە قاچتى.

خارى ئورنىدىن تۇرۇپ نېمە ئىشلىكىنى كۆرگەن ۋاقىتتا داڭ قېتىپ تۇرۇپلا قالدى؛ بوغما يىلان بار قەپەسنىڭ ئەينىكى يوقاپ كەتكەن ئىدى. گىگانت يىلان يەر بېغىرلاپ قەپەستىن چىقىۋاتاتتى – ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلار بۆلۈمىدىكى ئىنسانلار چىرقىرىغان پېتى چىقىش ئىشىكىگە قاراپ يۈگۈرۈۋاتاتتى.

يىلان خارىنىڭ يېنىدىن ئۆتۈ كېتىۋاتقاندا «برازسسىلييە… مانا مەن كېلىۋاتىمەن… رەھمەت سسساڭا بۇرادەر…»

بۇ بۆلۈمنىڭ ئامانلىق ساقلىغۇچىسى بولسا ۋەھىمە ئىچىدە قالغان ئىدى.

«ئەمما ئەينەكچۇ؟» دەۋاتاتتى توختىماي. «ئەينەك زادى قەيەرگە كەتتى؟»

ھايۋانات باغچىسىنىڭ مۇدىرى ئۆز قولى بىلەن پەتۇنيا ھاممىغا قېنىق دەملەنگەن، كۆپ قەنت سېلىنغان چاي بەردى ھەم قايتا قايتا ئەپۇ سورىدى. پىيەرس بىلەن دادلېي بولسا بىمەنە ھېكايىلەرنى سۆزلەپ بېرىۋاتاتتى. خارىنىڭ كۆرگىنىچە يىلان، يېنىدىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقاندا چاقچاق ئارىلاش مۇنداقلا ئۇلارنىڭ پۇتىغا سۈركىلىپ قويغانتى شۇ، ئەمما دادلېي، يىلاننىڭ پۇتىنى ئۈزۈۋەتكىلى تاس قالغانلىقىنى ئېيتسا پىيەرس، يىلاننىڭ ئۆزىنى بوغۇۋەتمەكچى بولغانلىقىغا قەسەم قىلاتتى. ئەمما خارى ئۈچۈن ئەڭ يامان بولغىنى پىيەرسنىڭ ئۆزىنى بىرئاز بېسىۋالغاندا «خارى ئۇنىڭ بىلەن پاراڭلىشىۋاتاتتى شۇنداقمۇ خارى؟» دىيىشى بولدى.

ۋېرنون تاغا خارىغا كايىش ئۈچۈن پىيەرس ئۆيدىن ساق سالامەت چىقىپ كەتكۈچە ساقلىدى. شۇنداق تېرىككەنتىكى ئاغزى گەپكە كەلمەي قالغانتى. «ماڭ – ئىشكاپ – ئولتۇر – تاماق – يوق» دىيەلىدى ئاخىرى،ئاندىن بىر سافاغا ئولتۇرۇپ قالدى، پەتۇنيا ھاممىنىڭ يۈگۈرۈپ بېرىپ ئۇنىڭغا چوڭ بىر ئىستاكان براندى ھارىقى ئەكىلىپ بېرىىشىگە توغرا كەلدى.

نەچچە سائەتتىن كىيىن خارى قاراڭغۇ ئىشكابىدا ئولتۇرۇۋاتقاندا، بىر سائىتى بولۇشىنى ئارزۇ قىلىۋاتاتتى. سائەتنىڭ قانچە ئىكەنلىكىنى بىلمەيتتى. دۆرسلېيلەر ئۇخلىغان ئۇخلىمىغانلىقىنى بىلمەيتتى. ھەم، ئۇلار ئۇخلىماستا ئاشخانىغا كىرىپ بىر نەرسە يىيىشكە جۈرئەت قىلالمايتتى.

دۆرسلېيلەر بىلەن ياشىغىلى ئون يىلدەك بولۇپ قالغانتى، ئۆزىنى بىلگەندىن، بوۋاق ۋاقتىدىن، ئاتا ئانىسى بىر ماشىنا ۋەقەسىدە قازا قىلغاندىن بېرى ئۇلار بىلەن بىر ئۆيدە ياشايتتى. ئاپىسى بىلەن دادىسى ئۆلگەندە ئۆزىمۇ ماشنىدا بولغىيمىتى؟ ئېسىدا يوقتى. بەزىدە، ئىشكاپتا ئۆزتكۈزگەن ئاشۇ ئۇزۇن سائەتلەردە ئۆزىنى ئەسلەشكە زورلاپ باقسا كۆز ئالدىغا ناھايىتى غەلىتە بىر سەھنە كېلەتتى: كۆزنى قاماشتۇرىدىغان ناھايىتى كۆپ يېشىل نۇر چېچىلىۋاتقان، پېشانىسى ناھايىتى ئېچىشىۋاتقان… ھەرھالدا ماشىنا ۋەقەسىنىڭ خاتىرىسى ئىدى بۇ، ئەمما ئۇ يېشىل نۇر قەيەردىن كەلگەن بولغىيتتى؟ ئاتا ئانىسىنى بولسا ھېچ ئېسىگە ئالالمايتتى. ھاممىسى ۋە ۋېرنون تاغا ھەرگىزمۇ ئۇلارنىڭ گېپىنى قىلىشمايتتى، ئۇلار ھەققىدە سوئال سورىشى بولسا چەكلەنگەن ئىدى. ئۆيدە ئۇلارنىڭ رەسسىملىرىمۇ يوقتى.

كىچىكراق ۋاقتىدا، خارى، ئۆزى ھېچ كۆرۈپ باقمىغان بىر تۇققىنىنىڭ كېلىپ ئۆزىنى يىراقلارغا ئېلىپ كەتكەنلىكىنى خىيال قىلاتتى، ئەمما بۇنداق بىر ئىش ئەسلا يۈز بەرمىدى؛ دۆرسلېيلەر ئۇنىڭ بىردىنبىر ئائىلىسى ئىدى. گەرچە، سىرتتىكى بەزى ناتونۇش ئادەملەر خارىنى تونۇيدىغاندەكلا قىلاتتى (يا بولمىسا، بەلكىم ئۆزى شۇنداق خىيال قىلىدىغاندۇ). بۇلار بەك غەلىتە ئادەملەر ئىدى. بىر قېتىم پەتۇنيا ھامما ۋە دادلېي دۇكانغا بارغاندا سۆسۈن سىلىندىر شەپكىلىك، جۇغى كىچىك كەلگەن بىر ئادەم ئۇنىڭ بىلەن سالاملاشقانتى. پەتۇنيا ھامما قاپاقلىرىنى تۈرۈپ تۇرۇپ، خارىغا ئۇ ئادەمنى تونۇيدىغان تونۇمايدىغانلىقىنى سورىغانتى، كىيىن ھېچنەرسە ئالماي، دادلېي بىلەن خارىنى ئەگەشتۈرۈپ دۇكاندىن ئالدىراپ چىقىپ كەتكەنتى. كىيىن، باشقا بىر كۈنى، ياپيېشىل كىيىملەر كىيگەن غەلىتە بىر قېرى ئايال ئۇنىڭغا قول پۇلاڭلاتقانتى. ئۆتكەندە كوچىدا ئۇزۇن، سۆسۈن بىر پەلتو كىيگەن، تاز بىر ئادەم ئۇنىڭ بىلەن قول ئېلىشىپ كۆرۈشكەن ۋە بىر ئېغىزمۇ گەپ قىلماستىن كېتىپ قالغانتى. بۇ ئادەملەرنىڭ ئەڭ غەلىتە يېرى بولسا خارى ئۇلارغا يەنە بىر قېتىم قاراپ باقماقچى بولغاندا تۇيۇقسىز يوقاپ كېتىشى ئىدى.

مەكتەپتە بولسا خارىنىڭ ھىچ دوستى يوقتى. ھەممە ئادەم، دادلېي گورۇھىنىڭ، تاغاردەك كونا كىيىملەر كىيىدىغان، سۇنۇق كۆزەينەكلىك ئۇ غەلىتە بالىنى، خارى پوتېرنى ياخشى كۆرمەيدىغانلىقىنى بىلەتتى، ۋە ھىچ كىم دادلېينىڭ گورۇھى بىلەن تاكاللىشىپ قېلىشقا جۈرئەت قىلالمايتتى.

ئۈرۈمچىدە تۇغۇلغان، ئانا تىلى ئۇيغۇر تىلى، ھازىر ئالىي مەكتەپكە كىرىش ئالدىدا. بىئولوگىيەگە قىزىقىدۇ، چوڭ بولغاندا بىئولوگ بولۇشنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئوقۇشتىن سىرتقى ۋاقىتلار ئۇيغۇر بالىلار ئۈچۈن خىلمۇ- خىل قىزىقارلىق ھېكايە، چۆچەك ۋە بالىلار رومانلىرىنى تۈركچە ۋە ئىنگلىزچىدىن ئۇيغۇرتىلىغا تەرجىمە قىلىشقا ئەھمىيەت بېرىپ كەلمەكتە. «خارى پوتېر» رومانىنى ئىنگلىزچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىشقا قاتنىشىۋاتىدۇ. ئىستانبۇلدا بىر قانچە ئۇيغۇر دوستى بار، دۇنيانىڭ ھەرقايسى تەرەپلىرىدە تېخىمۇ كۆپ ئۇيغۇرچە پاراڭلىشىدىغان ئۇيغۇر دوستىنىڭ بولۇشىنى ئۆمىد قىلىدۇ....